Najistotniejsze zmiany w VAT od 1 listopada 2019 r.

- zmiany w stosowaniu split payment
- nowa matryca stawek VAT

Obecnie podatnicy VAT, którzy otrzymali fakturę dokumentującą nabycie towaru czy usługi, mogą dobrowolnie dokonać płatności należności z tej faktury w systemie tzw. podzielonej płatności (split payment). Aktualna nowelizacja wprowadza obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności w obrocie towarami wrażliwymi.

Powyższe przepisy zakresie wchodzą w życie 1 listopada 2019 r.
Obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności zostaną objęte faktury:

  • - których wartość brutto będzie przekraczać 15.000 zł (lub jej równowartość) oraz
  • - dokumentujące transakcje, których przedmiotem będą towary i usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

W założeniu mechanizm podzielonej płatności będzie obowiązkowy w branżach, do których stosuje się obecnie mechanizm odwrotnego obciążenia oraz odpowiedzialność podatkową (tzn. obejmujących towary i usługi wymienione obecnie w załącznikach nr 11, 13 i 14 do ustawy o VAT). Będzie on dotyczył także transakcji, których przedmiotem są: części i akcesoria do pojazdów silnikowych, węgiel i produkty węglowe, maszyny i urządzenia elektryczne, ich części i akcesoria.

Ustawodawca zatem likwiduje stosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia, ale wprowadzi limit kwotowy, tj. 15.000 zł kwoty brutto lub równowartość tej kwoty, od którego podatnik będzie miał obowiązek dokonania rozliczenia w mechanizmie podzielonej płatności. Faktury opiewające na kwoty poniżej 15.000 zł będą podlegały natomiast rozliczaniu na ogólnych zasadach.

1. Obowiązkowy zapis na fakturach

Na fakturach objętych obowiązkiem stosowania mechanizmu podzielonej płatności podatnik zobowiązany będzie do umieszczania specjalnej adnotacji w postaci zapisu „mechanizm podzielonej płatności”. Obowiązek zamieszczania takiej informacji będzie dotyczył wyłącznie faktur, w których wartość brutto będzie przekraczała 15.000 zł (lub jej równowartość) i faktura będzie dokumentowała nabycie towarów i usług wymienionych w dodanym załączniku nr 15 do ustawy.

Przykład

Załóżmy, że w dniu 6 listopada 2019 r. podatnik otrzyma fakturę potwierdzającą zakup towarów na łączną wartość brutto: 30.000 zł, przy czym jedna pozycja z faktury będzie obejmowała zakup odpadów szklanych (towarów wymienionych w nowym załączniku nr 15 do ustawy o VAT pod poz. 80) na wartość brutto 2.000 zł. Zatem faktura powinna mieć oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności”. Wyznacznikiem do oznaczenia faktury jest jej wartość brutto oraz fakt, że dokumentuje ona sprzedaż towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

W ww. sytuacjach nabywca nie będzie zobowiązany dokonać zapłaty w mechanizmie podzielonej płatności całej należności wynikającej faktury. Obowiązek uregulowania należności w tym mechanizmie dotyczyć bowiem będzie wyłącznie kwoty należności z tytułu nabycia towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy. W uzasadnieniu do projektu ww. ustawy czytamy: „(…) może zdarzyć się sytuacja, że faktura o wartości brutto powyżej 15.000 zł będzie zawierała jedną pozycję (przykładowo na kwotę 1.000 zł netto + 230 zł VAT) objętą załącznikiem nr 15, wówczas obowiązek zastosowania mechanizmu podzielonej płatności będzie dotyczył kwoty równej kwocie podatku z tej konkretnej pozycji, a więc kwoty równej 230 zł. Nie wyklucza to oczywiście możliwości uregulowania w podzielonej płatności całej należności z takiej faktury. (…)”

Dodać należy, że w przypadku wystawienia przez sprzedawcę faktury bez wymaganego oznaczenia będzie on zobowiązany do wystawienia faktury korygującej, gdyż będzie to faktura wystawiona wadliwie. Przy czym nie będzie również przeciwwskazań, aby taką fakturę poprawił nabywca wystawiając notę korygującą. Zgodnie bowiem z art. 106j ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT fakturę korygującą wystawia się, gdy po wystawieniu faktury podwyższono cenę lub stwierdzono pomyłkę w cenie, stawce, kwocie podatku lub w jakiejkolwiek innej pozycji faktury. Z kolei w myśl art. 106k ust. 1 ustawy o VAT, nabywca towaru lub usługi, który otrzyma fakturę zawierającą pomyłki (z wyjątkiem pomyłek w zakresie danych określonych w art. 106e ust. 1 pkt 8-15 ustawy), może wystawić fakturę nazywaną notą korygującą.

Wyłączeniu z obowiązku zamieszczania na fakturach informacji „mechanizm podzielonej płatności” będą podlegali podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego (tj. drobni przedsiębiorcy). Podatnicy ci na wystawionych fakturach bowiem nie wykazują kwot podatku.

Warto nadmienić, że w art. 10 ww. ustawy nowelizującej zawarto regulacje przejściowe dotyczące zasad stosowania przepisów ustawy o VAT do czynności dokonywanych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, tj. przed 1 listopada 2019 r. I tak na zasadach dotychczasowych rozliczeniu podlegała dostawa towarów lub świadczenie usług dokonanych:

  • - przed 1 listopada 2019 r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub została wystawiona faktura po dniu 31 października 2019 r.,
  • - pod dniu 31 października 2019 r., dla których faktura została wystawiona przed dniem 1 listopada 2019 r.

2. Sankcje dla wystawcy i odbiorcy faktur

W przypadku stwierdzenia, że podatnik wystawił fakturę bez specjalnego oznaczenia „mechanizm podzielonej płatności” naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustali dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT wykazanej na tej fakturze. Jeżeli zatem dana faktura (tj. bez specjalnego oznaczenia) o wartości brutto przekraczającej 15.000 zł zawierać będzie jedną pozycję dokumentującą nabycie towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT to sankcja ta będzie naliczana wyłącznie od wartości kwoty podatku należnego z tytułu tej konkretnej pozycji.

Jednakże sprzedawca (wystawca faktury) będzie mógł uniknąć ww. sankcji pod warunkiem, że nabywca ureguluje w mechanizmie podzielonej płatności kwotę odpowiadającą kwocie podatku przypadającą na dostawę towarów lub świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. Sprzedawca będzie mógł naprawić swoje uchybienie i uniknąć sankcji jeżeli poinformuj nabywcę, że wystawił mu fakturę bez wymaganego oznaczenia, tak żeby przekazać mu brakującą na fakturze informację, że powinien zapłacić w podzielonej płatności. Informacje tę sprzedawca może przekazać w dowolnej formie nabywcy nawet przed wystawieniem faktury korygującej.

Przykład

Podatnik wystawił fakturę na łączną wartość brutto 25.000 zł, nie oznaczając jej wyrazami „mechanizm podzielonej płatności”, do czego był zobowiązany. W związku z powyższym telefonicznie powiadomił o tym nabywcę i wystawił fakturę korygującą. Jeżeli nabywca dokona zapłaty należności stosując podzieloną płatność wobec dostawcy nie zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30%.

Sankcje grożą również nabywcy towaru lub usługi, który pomimo obowiązku nie dokona płatności w systemie podzielonej płatności. Wówczas naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustali dodatkowe zobowiązanie podatkowe, w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku wykazanego na fakturze, której będzie dotyczyć płatność . Ponadto podatnik, który wbrew obowiązkowi, dokona płatności kwoty należności wynikającej z faktury z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności podlegać będzie karze grzywny do 720 stawek dziennych lub karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Organ podatkowy nie będzie miał prawa ustalić dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn będą ponosić odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo przestępstwo skarbowe (zarówno w stosunku do wystawcy faktury, jak i nabywcy towaru lub usługi).

Sankcji w wysokości 30% nie będzie się stosować wobec podatnika, który nie dokona płatności w systemie podzielonej płatności, a do czego był zobowiązany (ureguluje należność za fakturę w inny sposób), jeżeli dostawca lub usługodawca rozliczy całą kwotę podatku wynikającą z faktury. W tym miejscu należy podkreślić, że nabywca towaru lub usługi nie będzie mógł polegać wyłącznie na informacjach uzyskanych od sprzedawcy (który np. przekaże informację, że rozliczył kwotę podatku wynikającą z faktury, a w rzeczywistości będzie chciał uniknąć płatności w mechanizmie podzielonej płatności). Nabywca zobowiązany będzie samodzielnie analizować, jakie towary lub usługi nabył i czy wiążą się z tym dla niego określone obowiązki.

3. Nowe możliwości regulowania płatności w systemie split payment

Zmiana przepisów ustawy o VAT zakłada możliwość:

  • - dokonywania jednym komunikatem przelewu zapłaty za więcej niż jedną fakturę, tzw. zbiorczej płatności,
  • - stosowania mechanizmu podzielonej płatności do zaliczek wnoszonych przed wystawieniem faktury
  • - przeznaczenia środków zgromadzonych na rachunku VAT nie tylko na zapłatę zobowiązania w podatku VAT, ale również na zapłatę podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku akcyzowego, należności celnych czy składek ZUS (powyższe będzie dotyczyć również zapłaty odsetek za zwłokę czy też wszystkich dodatkowych zobowiązań ustalanych w podatku VAT.

W przypadku uregulowania należności za więcej niż jedną fakturę zmienią się dane, jakie podatnik będzie umieszczał w komunikacie przelewu. Komunikat taki będzie obejmował wszystkie faktury wystawione dla podatnika przez jednego dostawcę lub usługodawcę oraz kwotę odpowiadającą sumie kwot podatku wykazanych w otrzymanych fakturach. Okres, za który podatnik będzie mógł dokonywać takiej zbiorczej płatności w systemie split payment nie będzie mógł być krótszy niż jeden dzień i dłuższy niż jeden miesiąc.

UWAGA

W przypadku dokonywania płatności w systemie split payment za więcej niż jedną fakturę podatnik w komunikacie przelewu nie będzie wskazywał numeru konkretnej faktury, za którą będzie chciał zapłacić należność, ale okres, za który dokonywać będzie płatności. Natomiast w przypadku zapłaty zaliczek w komunikacie przelewu podatnik w miejsce numeru faktury będzie wpisywał „zaliczka”.

Jednocześnie w uzasadnieniu do ustawy wyjaśniono, że przy wyborze zbiorczej płatności w systemie split payment podatnik będzie miał obowiązek zapłaty należności z wszystkich faktur otrzymanych od danego wystawcy w danym okresie, bez względu na to, czy faktury te dokumentować będą transakcje podlegające obowiązkowemu mechanizmowi podzielonej płatności czy też nie.

Zgodnie z dodanym do art. 108a ust. 1d ww. ustawy w przypadku potrącenia, o którym mowa w art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145) przepisów w zakresie obowiązkowego zastosowania mechanizmu podzielonej płatności nie będzie się stosować w zakresie, w jakim kwoty należności są potrącane (tzw. uregulowanie należności w drodze kompensaty).

4. Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności

W założeniu ustawodawcy, mechanizm podzielonej płatności będzie obowiązkowo stosowany w branżach, które obecnie objęte są mechanizmem odwrotnego obciążenia. Chodzi o branże stalową, paliwową, usług budowlanych i przenoszenia uprawnień do CO2. Z uwagi na zdiagnozowane nieprawidłowości mechanizmem tym objęte będą także transakcje, których przedmiotem są:

  • - części i akcesoria do pojazdów silnikowych,
  • - węgiel i produkty węglowe,
  • - maszyny i urządzenia elektryczne, ich części i akcesoria oraz
  • - urządzenia elektryczne i ich części i akcesoria.

Ustawa ma wprowadzić również możliwość opłacania z rachunku VAT – poza podatkiem VAT oraz VAT z faktur otrzymywanych od kontrahentów – również należności z tytułu podatków dochodowych, akcyzy, cła, VAT od importu oraz składek ZUS, a także dokonywania jednym komunikatem przelewu płatności za więcej niż jedną fakturę.

5. Nowa matryca stawek VAT

Od kwietnia 2020 r. ma obowiązywać nowy system stawek VAT, oparty na Nomenklaturze Scalonej (CN) w odniesieniu do towarów oraz PKWiU 2015 w odniesieniu do usług.

Założeniem jest – jak wskazało Ministerstwo Finansów: „(…) opodatkowanie taką samą stawką całych (w miarę możliwości) grup towarów/usług. Efekty to taka sama stawka dla podobnych towarów/usług, likwidacja arbitralnych kryteriów decydujących o stawce (np. 10% wody w waflach), uproszczenie przepisów ustawy o VAT (zmniejszenie liczby pozycji w załącznikach do ustawy). (…)”

W przypadku konieczności zmiany stawki na dane towary stosowana ma być generalnie zasada obniżania stawek („równanie w dół”), przy punktowych podwyżkach stawki.

Ponadto ustawa przewiduje wprowadzenie wiążącej informacji stawkowej (WIS), która określi prawidłową stawkę VAT dla danego towaru czy usługi oraz zapewni ochronę dla podatnika, który ją zastosuje.

6. Termin wejścia w życie zmian

Przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności oraz obniżone stawki VAT dla e-booków i e-prasy a także wiążąca informacja stawkowa mają wejść w życie 1 listopada 2019 r., natomiast przepisy w zakresie nowego systemu stawek VAT mają być stosowane od 1 kwietnia 2020 r.

Podziel się: Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Email this to someone

Komentarze są zamknięte.